Vorige week stond in het AD dat er opnieuw een forse stijging te zien is in het aantal meldingen van verwarde personen* in Rotterdam. In 2019 werden in Rotterdam 5332 meldingen gedaan. Dat zijn er ruim 500 meer dan het jaar daarvoor, zo blijkt uit cijfers van de politie. Gemiddeld zijn dat bijna 15 meldingen per dag. Een zeer zorgelijke trend die de laatste jaren steeds meer is gaan spelen en nog steeds doorzet.

Het is bijna niet te bevatten, alleen al in Rotterdam waren er dus 5332 meldingen van mensen waar het zo slecht mee ging dat ze op dat moment acute hulp en ondersteuning nodig hadden. In plaats daarvan kregen ze te maken met de politie, die niet zijn opgeleid om fatsoenlijk om te gaan met mensen in psychische nood en die te vaak geweld kiezen als ‘medicijn’.

In Rotterdam alleen al dus 5332 grote en kleine roepen om hulp van mensen die het leven (tijdelijk) niet meer aankunnen. Mensen die vroeger terecht konden bij het zorgnetwerk in de wijk of in de GGZ, maar waar nu geen plek meer voor is. Verwarde* mensen’ is een containerbegrip geworden voor mensen die om wat voor reden dan ook niet goed voor zichzelf kunnen zorgen.

De groep mensen die het label krijgen 'verward' te zijn is heel breed. Er zijn mensen met psychische problemen, mensen die hun medicatie niet of onvoldoende innemen, er zijn mensen met een verstandelijke beperking of dementie. Maar ook verslaving, financiële zorgen, relatieproblemen, dakloos zijn, trauma en/of PTSS kan tot gedrag leiden wat niet begrepen wordt.

Door al deze mensen te labelen als 'verward' doen we ze geen recht. We zouden het beter kunnen hebben over mensen met een acute zorgvraag.

Als Rotterdam BIJ1 maken we ons grote zorgen over de toename van deze meldingen. Het laat zien dat steeds meer kwetsbare mensen niet de zorg ontvangen die ze nodig hebben. Door al deze mensen te labelen als 'verward' doen we ze geen recht. We zouden het beter kunnen hebben over mensen met een acute zorgvraag.

Door bezuinigen in de zorg is het aantal specialistische bedden binnen bijvoorbeeld de psychiatrie snel afgebouwd, maar de ambulante zorg om de mensen op te vangen die niet langer binnen een instelling verblijven is er niet. Juist op de geestelijke gezondheidszorg heeft men de grootste bezuinigingen losgelaten.

De Wet verplichte ggz (Wvggz) die per 1 januari 2020 in werking is getreden gaat deze problemen niet oplossen, want die wet lijkt op dit moment vooral bedoelt om de maatschappij te beschermen, terwijl goede zorg voor mensen in psychische nood het uitgangspunt zou moeten zijn. Ook is voor een goede uitvoering van deze wet samenwerking tussen psychiatrische zorginstellingen, gemeenten en ambulante woonbegeleiding noodzakelijk, terwijl dat nu juist is waar het in de praktijk aan ontbreekt.

Het is schandalig dat zoveel mensen door hun gedrag schreeuwen om hulp, maar deze hulp vervolgens niet beschikbaar is.

De angst is dat deze wet juist nog meer druk zal leggen op de gemeente (in de praktijk dus de politie) om te signaleren en contact te leggen voor het opvangen van personen met onbegrepen gedrag. Het is schandalig dat zoveel mensen door hun gedrag schreeuwen om hulp en dat deze hulp vervolgens niet beschikbaar is. Er moet zo snel mogelijk meer en specialistische, laagdrempelige GGZ beschikbaar zijn in de wijken, dicht bij de mensen.

Als mensen nu hulp nodig hebben, omdat bijvoorbeeld de buurman gedrag vertoont wat ze niet begrijpen en waar ze last van hebben, bellen ze de politie. Want wie kun je anders bellen? Dit soort meldingen gaan wel over gedrag dat overlast veroorzaakt, maar zeker niet altijd crimineel of gevaarlijk is. De aanpak van de politie bij onbegrepen gedrag heeft vaak zelfs zeer negatieve effecten. Mensen worden ten eerste niet al te zachtzinnig meegenomen in een politiewagen, nadat ze soms zelfs geboeid zijn of met pepperspray bespoten. Vervolgens moeten ze vaak urenlang in een cel wachten op een psychiater die hen zal beoordelen. Dit is voor iedereen een traumatische ervaring, maar voor mensen die vaak de grip op de werkelijkheid hebben verloren en geestelijk overbelast zijn is dit nog veel intenser.

Uit cijfers van Controle Alt Delete blijkt dat in de periode 2016-2019 drieëndertig mensen zijn overleden onder de verantwoordelijkheid van de politie. De helft van de overleden arrestanten vertoonde 'verward gedrag'. In een derde van deze situaties wist de politie dat van tevoren. Aan de hand van deze cijfers lijkt het meer dan gerechtvaardigd te stellen dat het aantal slachtoffers van geweld onder de mensen met verward gedrag nog vele malen hoger zal komen te liggen.

Het gaat om kwetsbare mensen, die de grip op hun leven dreigen te verliezen en die gewoon goede, passende hulp nodig hebben. Sinds oktober 2018 moeten alle gemeenten een aanpak te hebben voor mensen die onbegrepen gedrag vertonen. De cijfers die nu bekend zijn geworden, tonen aan dat die zorg in Rotterdam op dit moment ernstig tekort schiet!

* In plaats van 'verwarde personen', spreken wij liever van personen met onbegrepen gedrag.

* Omdat de term verwarde personen bij de meeste mensen beter bekend is, maken wij hier nog gebruik van beide beschrijvingen.

BIJ1-kleurenbalk